Dei donum in actu: The Action of the Holy Spirit according to Gregory of Elvira

Main Article Content

Juan Félix Sánchez Hernández

Abstract

This article examines how Gregory of Elvira, a fourth­century Hispanic bishop, understands the action of the Holy Spirit in man. The study aims to determine how the bishop of Elvira articulates this action within the Trinitarian debate of his time and in relation to human dignity. The analysis draws directly on Gregory’s treatises, such as the Tractatus Origenis, the De epithalamio, and the De fide, read in light of the fourth­century Hispanic Trinitarian debate. The study shows that Gregory describes the Holy Spirit as a gift that flows from the risen Christ and that acts in the believer as a principle of anointing and sanctification. The analysis further shows that the Baetican bishop presents the Spirit as the source of Scripture’s inspiration, as the principle of ecclesial unity and solidarity, and as the source of the eschatological fullness to be attained in the coming Kingdom. These results situate Gregory of Elvira within the Western pneumatological tradition prior to Constantinople I and confirm his contribution to the reflection on human dignity grounded in the Spirit’s action.

Article Details

How to Cite
Sánchez Hernández, J. F. (2026). Dei donum in actu: The Action of the Holy Spirit according to Gregory of Elvira. Brasiliensis, 15(28), 71-85. https://doi.org/10.64205/brasiliensis.15.28.2026.242
Section
Articles

How to Cite

Sánchez Hernández, J. F. (2026). Dei donum in actu: The Action of the Holy Spirit according to Gregory of Elvira. Brasiliensis, 15(28), 71-85. https://doi.org/10.64205/brasiliensis.15.28.2026.242

References

Auwers, Jean-Marie. «L’ovicapre pascal». Revue bénédictine 130, n.º 1 (2020): 25-37. https://doi.org/10.1484/J.RB.5.120201.

Brumback III, Richard A. «Gregory of Elvira and the Houmousios Formula». Isidorianum 31, n.º 1 (2022): 43-78. https://doi.org/10.46543/isid.2231.1003.

Cromacio de Aquilea. «Tractatus in euangelium Mathaei». En Chromatii aquileiensis opera, vol. 9A, editado por Joseph Lemarié y Raymond Étaix. Corpus christianorum series latina. Brepols, 1974.

Decousu, Laurence. «Onctions et don de l’Êprit dans les traditions occidentales anciennes de la période patristique». Miscellània Litúrgica Catalana, n.º 16 (2008): 83-108.

Delmulle, Jérémy. «Deux tractatus sur Prov. 30, 15-20 (CPPM, I A, 56 et I B, 5027) et la question de leur attribution à Grégoire d’Elvire». En Latin anonymous sermons from late antiquity and the early middle ages (AD 300–800): Classification, transmission, dating, vol. 86, editado por Matthieu Pignot, Shari Boodts, Jérémy Delmulle, Marie Pauliat, y Raúl Villegas Marı́n. Instrumenta patristica et mediaevalia. Brepols Publishers, 2021. https://doi.org/10.1484/M.IPM-EB.5.121897.

Fédou, Michel. «L’Êspirit saint selon les Pères de l’Église : de la théologie prénicéenne aux premières controverses sur le filioque (2e – 8e siècles)». Perspectiva Teológica 52, n.º 2 (2020): 271-84. https://doi.org/10.25247/2179-0752.2020.v52n2.p271-284.

Granado Bellido, Carmelo. «Cristo, Espı́ritu, Iglesia. En torno a Gregorio de Elvira Tractatus XX, 9–12». En Miscelánea Augusto Segovia: Homenaje en su setenta cumpleaños. Facultad de Teologı́a de Cartuja, 1986.

Gregorio de Elvira. Comentario al Cantar de los Cantares y otros tratados exegéticos: Sobre Salomón. No. 13. Editado por Joaquı́n Pascual Torró. Fuentes patrı́sticas. Editorial Ciudad Nueva, 2000.

Gregorio de Elvira. «De arca Noe (Tractatus Adamanti senis de arca Noe)». En Gregorii Iliberritani episcopi quae supersunt, vol. 69, editado por Vincentius Bulhart. Corpus christianorum series latina. Brepols Publishers, 1967.

Gregorio de Elvira. «De epithalamio (In Canticum canticorum, libri quinque)». En Gregorii Iliberritani episcopi quae supersunt, vol. 69, editado por Vincent Bulhart. Corpus Christianorum Series Latina. Brepols, 1967.

Gregorio de Elvira. «De fide orthodoxa contra Arianos». En Gregorii Iliberritani episcopi quae supersunt, vol. 69, editado por Vincentius Bulhart. Corpus christianorum series latina. Brepols Publishers, 1967.

Gregorio de Elvira. «De Salomone». En Gregorii Iliberritani episcopi quae supersunt, vol. 69, editado por Vincent Bulhart. Corpus Christianorum Series Latina. Brepols, 1967.

Gregorio de Elvira. La fe. No. 11. Traducido por Joaquín Pascual Torró. Fuentes patrı́sticas. Editorial Ciudad Nueva, 1998.

Gregorio de Elvira. Tratados sobre los libros de las Santas Escrituras. No. 9. Editado y traducido por Joaquı́n Pascual Torró. Fuentes patrı́sticas. Editorial Ciudad Nueva, 1997.

Gregorio de Elvira, y Vincent Bulhart. «Tractatus Origenis». En Gregorii Iliberritani episcopi quae supersunt, vol. 69. Corpus Christianorum Series Latina. Brepols, 1967.

Ireneo de Lyon. «Adversus haereses. Livre V». En Sources chrétiennes, No. 153, editado y traducido por Adelin Rousseau, Louis Doutreleau, y Charles Mercier. Éditions du Cerf, 1969.

Jerónimo. «De uiris illustribus». En Patrologiae cursus completus: Series latina, vol. 23, editado por Jacques-Paul Migne. Sycophant / Migne, 1845.

Meloni, Pietro. Il profumo dell’immortalità: l’interpretazione patristica di Cantico 1, 3. Vol. 4. Coscienza/studi. Edizioni Studium, 1976.

Molina Gómez, José Antonio. «Polémica y oportunidad: la función de las minorı́as judı́as en el pensamiento de Gregorio de Elvira». Hispania Sacra 73, n.º 147 (2021): 61-66. https://doi.org/10.3989/hs.2021.005.

Orbe, Antonio. La teologı́a del Espı́ritu Santo. IV / 158. Estudios valentinianos / analecta gregoriana. Pontificia Università Gregoriana, 1966.

Pascual Torró, Joaquı́n. Temas teológicos en Gregorio de Elvira. No. 3. Fuentes patrı́sticas: Estudios. Editorial Ciudad Nueva, 2010.

Sánchez Hernández, Juan Félix. «La dignidad humana en la concepción hombre-mujer en el Tractatus Origenis I». Brasiliensis 12, n.º 23 (2023): 54-56. https://doi.org/10.64205/brasiliensis.12.23.2023.189.

Schulz-Flügel, Eva. Gregorius eliberritanus. Epithalamium sive explanatio in canticis canticorum. No. 26. Vetus Latina aus der Geschichte der lateinischen Bible. Herder, 1994.

Varela Rodrı́guez, Joel. «Ancora sull’origine del prologo al commentario sul Cantico dei Cantici di Gregorio d’Elvira». Revue bénédictine 130, n.º 1 (2020): 10-24. https://doi.org/10.1484/J.RB.5.120200.

Varela Rodrı́guez, Joel. «Gregory of Elvira, Fragmenta expositionis in Ecclesiasten (CPL 556b): A New Study and Edition (With an Unpublished Commentary on Eccles. 3, 2–8)». Wiener Studien. Zeitschrift für Klassische Philologie, Patristik und Lateinische Tradition 135 (2022): 141-64. https://doi.org/10.1553/wst135s141.

Zañartu Undurraga, Sergio. «La salvación de la carne según Ireneo en Adv. haer. V, 1–14. Breve presentación de conjunto. “Fructus autem operis spiritus est carnis salus” (V, 12, 4, 77s)». Teologı́a y Vida 54, n.º 4 (2013): 567-84.